Wstęp
KNM B-4 to norweski okręt podwodny, który został zbudowany w okresie międzywojennym. Jednostka ta, będąca jedną z sześciu okrętów typu B, została zwodowana 19 grudnia 1923 roku w stoczni Karljohansvern w Horten. Po przyjęciu do służby w marynarce norweskiej 2 maja 1927 roku, KNM B-4 miał na celu wzmocnienie zdolności obronnych Norwegii w trudnych czasach międzywojennych oraz w trakcie II wojny światowej. Jednakże, pomimo swojego potencjału, okręt został zdobyty przez Niemców podczas kampanii norweskiej w kwietniu 1940 roku i ostatecznie zezłomowany. W artykule przyjrzymy się bliżej historii KNM B-4, jego projektowi i budowie, a także danym taktyczno-technicznym oraz służbie operacyjnej.
Projekt i budowa
Po zakończeniu I wojny światowej Norwegowie, z uwagi na potrzebę modernizacji floty podwodnej, rozpoczęli poszukiwania nowych dostawców okrętów. Po przejęciu przez Niemców ostatniej jednostki typu A – A-5, rząd Norwegii podjął decyzję o zamówieniu nowych okrętów od stoczni Electric Boat w Stanach Zjednoczonych. W 1915 roku zamówiono sześć jednostek według projektu EB 406B, który był bliski koncepcji amerykańskich okrętów typu L. W związku z toczącymi się działaniami wojennymi na Atlantyku, dostawy materiałów i podzespołów do Norwegii zostały jednak wstrzymane.
Stocznia Karljohansvern w Horten podjęła się budowy okrętów typu B, korzystając z materiałów dostarczonych z USA, ale prace nad nimi zostały znacznie opóźnione. Próby zakupu gotowych jednostek typu H od Rosji również nie powiodły się ze względu na wybuch rewolucji. Ostatecznie budowa jednostek typu B zakończyła się dopiero wiele lat po wojnie, a KNM B-4 został zwodowany 19 grudnia 1923 roku.
Dane taktyczno-techniczne
KNM B-4 był okrętem podwodnym o konstrukcji jednokadłubowej. Jego długość całkowita wynosiła 51 metrów, szerokość 5,33 metra, a zanurzenie wynosiło 3,5 metra. Wyporność standardowa wynosiła 420 ton na powierzchni oraz 545 ton w zanurzeniu. Okręt napędzany był przez dwa silniki wysokoprężne marki Sulzer o mocy 900 KM na powierzchni, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym o mocy 700 KM. Silniki Diesla oraz elektryczne były produkowane w stoczni Horten.
Dzięki dwóm wałom napędowym oraz dwóm śrubom, KNM B-4 osiągał prędkość 14,5 węzła na powierzchni i 10,5 węzła w zanurzeniu. Zasięg okrętu wynosił 2900 Mm przy prędkości 9 węzłów na powierzchni oraz 150 Mm przy prędkości 3 węzłów w zanurzeniu. Do głębokości zanurzenia wynoszącej maksymalnie 60 metrów jednostka była przystosowana do prowadzenia działań podwodnych.
W zakresie uzbrojenia KNM B-4 posiadał cztery wyrzutnie torped kalibru 450 mm z zapasem sześciu torped. Ponadto wyposażony był w działo przeciwlotnicze kal. 76 mm L/28 marki Bofors. Załoga okrętu składała się z 23 oficerów i marynarzy, którzy byli odpowiedzialni za różne aspekty jego działania.
Służba
Po ukończeniu budowy i zwodowaniu KNM B-4 został przyjęty do służby w norweskiej marynarce wojennej 2 maja 1927 roku. Okręt operował głównie na Morzu Północnym wraz z innymi jednostkami typu B – B-1, B-2, B-3, B-5 oraz B-6. W miarę upływu lat jednak KNM B-4 stawał się coraz bardziej przestarzały technologicznie.
W momencie wybuchu II wojny światowej okręt był już uznawany za starą konstrukcję i nie spełniał wymagań nowoczesnych działań wojennych. W czasie ataku Niemiec na Norwegię w kwietniu 1940 roku KNM B-4 znajdował się akurat w remoncie i nie był zdolny do natychmiastowego działania. Po desancie sił niemieckich na Norwegię jednostka została zdobyta przez Niemców w bazie Horten dnia 10 kwietnia 1940 roku.
Po zajęciu kraju przez Niemców KNM B-4 nie brał już udziału w działaniach wojennych i został ostatecznie zezłomowany. Historia tego okrętu jest przykładem trudnych czasów dla Norwegii oraz zmieniającej się sytuacji geopolitycznej Europy przed i podczas II wojny światowej.
Zakończenie
KNM B-4 to norweski okręt podwodny o znaczącej historii związanej z okresem międzywojennym oraz początkiem II wojny światowej. Jego projekt i budowa były wynikiem dynamicznych zmian zachodzących na świecie oraz potrzeby modernizacji floty norweskiej. Mimo że jednostka ta nie miała szansy wykazać się swoim potencjałem bojowym z powodu szybkiego postępu technologicznego i zmieniających się realiów wojennych, jej historia pozostaje ważnym elementem dziejów norweskiej marynarki wojennej.
Dzięki analizie takich jednostek jak KNM B-4 możemy lepiej zrozumieć ewolucję okrętów podwodnych oraz ich rolę w konfliktach zbrojnych XX wieku. Okręt ten jest również przykładem wyzwań technologicznych i strategicznych przed jakimi stały państwa skandynawskie podczas tumultu dwudziestolecia międzywojennego oraz drugiej połowy lat czterdziestych XX wieku.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).