Wstęp
Ośrodek Zapasowy 2 Dywizji Piechoty Legionów (OZ 2 DP Leg.) był jednostką piechoty Wojska Polskiego, która nie istniała w czasie pokoju. Powstał w wyniku mobilizacji zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, w ramach II rzutu mobilizacji powszechnej. W obliczu nadciągającego konfliktu zbrojnego, jego formowanie miało na celu uzupełnienie sił armii polskiej. Ośrodek ten odegrał istotną rolę w kampanii wrześniowej 1939 roku, starając się dostosować do dynamicznie zmieniających się warunków wojennych.
Formowanie i organizacja
Oszacowane na podstawie planów mobilizacyjnych, Ośrodek Zapasowy 2 Dywizji Piechoty Legionów miał być sformowany przez 3 pułk piechoty Legionów. Jego organizacja opierała się na wojennej strukturze L.3010/mob.org., a skład Ośrodka obejmował różnorodne jednostki i pododdziały, które miały zapewnić sprawne funkcjonowanie oraz efektywne działania bojowe.
W skład OZ 2 DP Leg. wchodziło dowództwo ośrodka zapasowego, kompania gospodarcza, kompania podchorążych rezerwy oraz trzy bataliony, z których każdy składał się z trzech kompani strzeleckich oraz jednej kompanii ckm. Ponadto w strukturze Ośrodka znajdowały się także plutony przeciwpancerne, pionierskie, łączności i zwiadowcze. Tak zorganizowany Ośrodek miał za zadanie nie tylko uzupełnienie braków w jednostkach bojowych, ale także wsparcie operacyjne w obliczu wyzwań stawianych przez nadchodzącą wojnę.
Początek mobilizacji
Mobilizacja Ośrodka Zapasowego rozpoczęła się w Jarosławiu, gdzie po sformowaniu jednostek przewidzianych planem „W” pozostała nadwyżka rezerwistów. Dowództwo OZ 2 DP Leg. objął ppłk Jan Wójcik, a jego zastępcą został mjr Kazimierz Nizieński. Po zakończeniu mobilizacji jednostka miała przenieść się do Tarnopola, co jednak zostało skomplikowane przez działania wojenne i bombardowania ze strony niemieckiego lotnictwa.
8 września 1939 roku dowódca Okręgu Korpusu nr X gen. bryg. Wacław Wieczorkiewicz wydał rozkaz dotyczący organizacji obrony linii Sanu w rejonie Jarosławia i Radymna. W wyniku tego powstała improwizowana grupa bojowa znana jako Grupa „Jarosław”, która miała za zadanie zabezpieczenie regionu przed niemieckim atakiem.
Działania bojowe
Dnia 10 września OZ 2 DP Leg., pod dowództwem mjr Kazimierza Nizieńskiego, został ewakuowany do Lubaczowa, a następnie ruszył w kierunku Tarnopola. Dnia 12 września dotarł do Bełżca, gdzie zorganizowano kolejny batalion bojowy – zbiorczy batalion osłonowy OZ 2 DP Leg. pod dowództwem kpt. Tadeusza Dawidowicza. Dalsze działania bojowe Ośrodka obejmowały marsz na Rawę Ruską oraz organizację obrony przed niemieckimi oddziałami rozpoznawczymi.
W trakcie marszu batalion osłonowy skutecznie odrzucił niemiecki atak, co pozwoliło na kontynuowanie ruchu w kierunku Podkamienia i Tarnopola. Jednakże trudności związane z dynamicznie zmieniającą się sytuacją wojenną były coraz bardziej odczuwalne. Ostatecznie, 18 września, OZ 2 DP Leg. został otoczony przez siły sowieckie w miasteczku Załoźce i dostał się do niewoli.
Dowództwo i struktura
W skład dowództwa OZ 2 DP Leg. weszli doświadczeni oficerowie, którzy odpowiadali za organizację i prowadzenie działań bojowych jednostki. Na czoło wysunął się ppłk Jan Wójcik jako dowódca oraz mjr Kazimierz Nizieński jako jego zastępca. Wśród innych kluczowych postaci znaleźli się kpt. Józef Matheis dowodzący batalionem „M” oraz kpt. Tadeusz Dawidowicz na czele zbiorczego batalionu osłonowego.
Poniżej przedstawiamy szczegółową strukturę dowództwa OZ 2 DP Leg.:
- Dowódca: ppłk Jan Wójcik
- Zastępca: mjr Kazimierz Nizieński
- Dowódca batalionu „M”: kpt. Józef Matheis
- Dowódca zbiorczego batalionu osłonowego: kpt. Tadeusz Dawidowicz
- Dowódca kompanii strzeleckiej: kpt. Jan Pietrzak
- Dowódca I kompanii strzeleckiej: por. Mieczysław Maroszek
- Dowódca I plutonu: ppor. rez. Henryk Kaliński
- Dowódca plutonu ckm (na taczankach): ppor. rez. Jan Bolesław Krokosz
Zakończenie
Ośrodek Zapasowy 2 Dywizji Piechoty Legionów mimo krótkiego istnienia odegrał znaczącą rolę podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Jego sformowanie oraz działania bojowe ilustrują trudności, z jakimi borykało się Wojsko Polskie w obliczu agresji zarówno ze strony Niemiec, jak i ZSRR. Pomimo braku długotrwałych sukcesów operacyjnych, żołnierze OZ 2 DP Leg wykazali determinację i poświęcenie, które są świadectwem ich odwagi oraz patriotyzmu.
Niestety, historia Ośrodka Zapasowego zakończyła się wraz z jego kapitulacją we wrześniu 1939 roku, co stanowi smutny epilog dla wielu jednostek Wojska Polskiego tamtego okresu. Refleksja nad losem taktycznych jednostek zapasowych pozwala lepiej zrozumieć kontekst historyczny działa
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).